Nerwica to jedno z najczęstszych zaburzeń psychicznych w Polsce, które dotyczy nawet 8 milionów osób. Jednym z najbardziej dokuczliwych i niepokojących objawów nerwicy jest uczucie słabości, omdlenia i przewlekłego zmęczenia[1][8]. W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego w nerwicy robi się słabo oraz jak skutecznie radzić sobie z tymi symptomami, opierając się na najnowszych faktach oraz zaleceniach medycznych.
Dlaczego w nerwicy pojawia się uczucie słabości?
Podstawowym mechanizmem prowadzącym do uczucia słabości w przebiegu nerwicy jest stała aktywacja autonomicznego układu nerwowego, a zwłaszcza jego części współczulnej. Chroniczny lęk i stres, typowe dla zaburzeń nerwicowych, powodują nadprodukcję hormonów stresu i wzmożone napięcie psychiczne, co oddziałuje bezpośrednio na funkcjonowanie organizmu[1][2][4].
Osłabienie, kołatanie serca, duszność, zawroty głowy i przejściowa utrata sił należą do najczęstszych objawów somatycznych wykazywanych przez osoby z nerwicą[1][2][6]. Związane jest to z tak zwanym procesem psychosomatycznym – emocje wywołują fizyczne reakcje, które są często odbierane jako bardzo realne zagrożenie zdrowia, mimo braku podstaw organicznych w badaniach laboratoryjnych czy obrazowych[1][6].
Dodatkowo, nadmierna aktywacja układu współczulnego prowadzi do spadków ciśnienia, przyspieszonego bicia serca, zaburzeń oddechowych (np. hiperwentylacji) oraz napięcia mięśniowego[1][2][4]. Ten długotrwały stan gotowości organizmu do walki lub ucieczki wywołuje przewlekłe zmęczenie i poczucie ogólnego rozbicia[1][4].
Jakie są mechanizmy powstawania objawów słabości w nerwicy?
W nerwicy główną rolę odgrywa tzw. błędne koło lęku – lęk nasila objawy fizyczne, takie jak słabość, drżenie rąk, kołatanie serca, a ich wystąpienie z kolei potęguje lęk i skłonność do pojawiania się kolejnych dolegliwości[1][3]. Ten mechanizm prowadzi do stopniowego pogorszenia funkcjonowania, obniżenia jakości życia oraz narastania niepokoju o stan zdrowia[3][6].
W trakcie silnego napięcia, osoby z nerwicą doświadczają nadmiernego napięcia mięśniowego oraz hiperwentylacji, która powoduje zaburzenia poziomu dwutlenku węgla we krwi i przyczynia się do uczucia osłabienia, zawrotów głowy albo przejściowej utraty równowagi[1][4]. U wielu chorych pojawiają się również zaburzenia percepcji w postaci derealizacji i depersonalizacji, co powoduje subiektywne poczucie „niby omdlenia”[3].
Co ważne, objawy te mogą występować nawet przy braku jakichkolwiek odchyleń w badaniach laboratoryjnych lub obrazowych, co często prowadzi do wielokrotnych konsultacji medycznych i odsuwania właściwej diagnozy[6].
Czynniki ryzyka nasilenia objawów słabości w nerwicy
Wśród czynników zwiększających ryzyko nasilonego uczucia osłabienia w nerwicy wymienia się predyspozycje genetyczne, traumatyczne doświadczenia, przewlekły stres oraz trudności w adaptacji do zmian środowiskowych[2][8]. Szczególne znaczenie mają także style radzenia sobie ze stresem i osobowość pacjenta, a także nieprawidłowa interpretacja sygnałów płynących z ciała, czyli tak zwana somatyzacja[1][6].
Należy także podkreślić fakt, że około 60–70% wszystkich pacjentów z nerwicą zgłasza objawy ze strony układu krążenia, jak kołatanie serca czy duszności, a przewlekłe uczucie zmęczenia i osłabienia deklaruje nawet 90% osób cierpiących na to zaburzenie[1][2][5][6].
Jak rozpoznać, że osłabienie ma podłoże nerwicowe?
Prawidłowa diagnoza nerwicy opiera się na dokładnym wykluczeniu organicznych przyczyn objawów oraz potwierdzeniu związku dolegliwości z lękiem, stresem i emocjami[6][8]. Lekarze szczególną uwagę zwracają na fakt, że objawy słabości, zmęczenia czy krótkotrwałe omdlenia występują najczęściej w sytuacjach natężenia stresu, napięcia psychicznego lub w trudnych emocjonalnie momentach życia[1][7].
Bardzo istotne jest, że objawy przypominające poważne choroby serca, układu nerwowego czy pokarmowego są często jedynym sygnałem nerwicy, dlatego tak wiele osób trafia początkowo do kardiologów, neurologów lub gastroenterologów, zamiast do specjalisty psychiatrii lub psychoterapii[6]. Brak jakichkolwiek nieprawidłowości w wynikach badań powinien nasuwać podejrzenie podłoża psychogennego zgłaszanych dolegliwości[6].
Jak radzić sobie z uczuciem słabości w nerwicy?
Leczenie nerwicy oraz towarzyszącego jej poczucia osłabienia wymaga kompleksowego podejścia. Współczesne standardy medyczne zalecają łączenie terapii farmakologicznej (leki przeciwlękowe, przeciwdepresyjne) z psychoterapią – przede wszystkim psychoterapią poznawczo-behawioralną, która pomaga zrozumieć i przerwać błędne koło lęk–objawy somatyczne[3][8].
Bardzo ważnym elementem leczenia jest także psychoedukacja, czyli nauka, jak rozpoznawać mechanizmy powstawania objawów i jak skutecznie minimalizować ich wpływ na codzienne funkcjonowanie[3][8]. Osoby zmagające się z nerwicą powinny wdrożyć techniki relaksacyjne, regularną aktywność fizyczną dostosowaną do własnych możliwości oraz dążyć do zmiany destrukcyjnych przekonań dotyczących własnego zdrowia[3].
Badania potwierdzają skuteczność strategii opartych na regularnych ćwiczeniach oddechowych, nauce radzenia sobie ze stresem, pracy nad zmianą nawyków myślowych oraz poprawie jakości snu i higieny stylu życia[3][8].
Kiedy zgłosić się po pomoc specjalisty?
Jeśli uczucie słabości, przewlekłe zmęczenie lub omdlenia utrudniają codzienne funkcjonowanie, powodują wycofanie społeczne lub prowadzą do istotnych ograniczeń zawodowych czy rodzinnych, wskazana jest konsultacja z lekarzem psychiatrą lub psychoterapeutą[1][8].
Szybka diagnostyka i wdrożenie leczenia zwiększają szanse na poprawę jakości życia i redukcję objawów. Pamiętaj, że objawy nerwicy są w pełni odwracalne i nie świadczą o poważnej chorobie somatycznej, jeśli mają potwierdzone podłoże psychogenne[6][8].
Podsumowanie
Nerwica to zaburzenie, w którym typowe objawy osłabienia, przewlekłego zmęczenia oraz omdleń wynikają z przewlekłej aktywacji układu autonomicznego pod wpływem stresu i lęku[1][2][4][6][8]. Główne mechanizmy tego stanu to błędne koło lęku, nadmierne napięcie mięśniowe, hiperwentylacja oraz somatyzacja[1][3][4]. Kompleksowe podejście terapeutyczne obejmuje psychoterapię, farmakoterapię oraz psychoedukację, a szybka diagnostyka gwarantuje skuteczną poprawę funkcjonowania i jakości życia pacjentów[3][8].
Źródła:
- https://www.damian.pl/zdrowie-psychiczne/nerwica/
- https://www.sedimed.pl/nerwica-przyczyny-objawy-i-rodzaje-choroby/
- https://urbannclinic.pl/blog/objawy-nerwicy-jak-je-rozpoznac-i-kiedy-zglosic-sie-po-pomoc/
- https://www.aptekarosa.pl/blog/article/1066-jakie-sa-przyczyny-oraz-objawy-zawrotow-glowy-przy-nerwicy.html
- https://www.pcts.com.pl/nerwica-nie-tylko-neurotycznosc-nerwowosc-niestabilnosc-emocjonalna-histerycznosc-i-hipochondria
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/nerwica-wegetatywna-objawy-przyczyny-leczenie/
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Zaburzenia_nerwicowe
- https://donatakurpas.pl/jak-rozpoznac-nerwice-i-leczyc-nerwice/
StajacSieSoba.pl to portal, który przekształca akademicką wiedzę psychologiczną w praktyczne narzędzia życia. Tworzymy przestrzeń, gdzie każdy może odnaleźć drogę do lepszej wersji siebie