Czy istnieje okres ochronny przed przejściem na emeryturę?

Okres ochronny przed przejściem na emeryturę w Polsce to zagadnienie, które precyzyjnie reguluje prawo pracy. Najważniejsze fakty można streścić jednym zdaniem: pracownik zatrudniony na umowie o pracę podlega ochronie przed wypowiedzeniem umowy przez pracodawcę przez dokładnie 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego – to jest sedno okresu ochronnego[1][2][3][4]. Szczegóły oraz warunki tej ochrony omawiamy poniżej.

Na czym polega okres ochronny przed przejściem na emeryturę?

Okres ochronny przedemerytalny odnosi się wyłącznie do pracowników pozostających w stosunku pracy – nie dotyczy osób świadczących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych (umów zlecenia lub o dzieło)[2][6][7]. Istotą tej ochrony jest zakaz wypowiadania umowy o pracę przez pracodawcę wobec pracownika, który znajduje się w ściśle określonym przedziale wiekowym tuż przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego[1][2][3].

W tym czasie zatrudniony zyskuje stabilizację zatrudnienia, pod warunkiem że z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego nabędzie prawo do emerytury (czyli uzyska minimalny wymagany staż ubezpieczeniowy; dla osób urodzonych po 1948 r. wystarczy choćby 1 dzień okresu składkowego)[4][6].

Ochrona trwa równo 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego i kończy się w dniu nabycia prawa do emerytury[4][7].

Kto jest objęty ochroną przedemerytalną?

Ochrona dotyczy tylko osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę – niezależnie od wymiaru czasu pracy (na pełen etat i na część etatu)[2][6][7].

Aby uzyskać ochronę, pracownik musi:

• być zatrudniony na umowie o pracę w momencie wejścia w wiek ochronny,
• mieć ukończone 56 lat (kobieta) lub 61 lat (mężczyzna),
• uzyskać prawo do emerytury z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego[1][2][4].

Od kiedy i do kiedy trwa okres ochronny?

Moment wejścia w okres ochronny określa data urodzin plus 4 lata przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego:

• Kobiety: ochrona rozpoczyna się dokładnie w dniu 56. urodzin i trwa do 60. urodzin[1][2][3][4].
• Mężczyźni: ochrona zaczyna się w dniu 61. urodzin i trwa do 65. urodzin[1][2][3][4].

Ta zasada dotyczy zarówno standardowego wieku emerytalnego (60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni)[5][7], jak i wcześniejszych emerytur (np. pomostowych, gdzie okres ochronny zaczyna się 4 lata przed obniżonym wiekiem uprawniającym do takich świadczeń)[2][3][4].

W 2025 roku długość ochrony wynosi nadal 4 lata, co potwierdzają obowiązujące akty prawne i orzeczenia Sądu Najwyższego[4][9][10].

Zakres ochrony przedemerytalnej – co obejmuje?

Przepisy art. 39 Kodeksu pracy precyzują, że okres ochronny to całkowity zakaz wypowiadania umowy o pracę przez pracodawcę wobec pracownika będącego w wieku ochronnym[1][4][9].

Ochrona obejmuje jedynie zakaz wypowiedzenia umowy – nie chroni natomiast przed:

• obniżeniem wynagrodzenia na drodze wypowiedzenia zmieniającego (chyba że brak zgody pracownika i są spełnione dodatkowe warunki)[6][8][10],
• rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (tzw. dyscyplinarka),
• zwolnieniem w przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy,
• rozwiązaniem stosunku pracy na mocy porozumienia stron[1][8][10].

Powyższe wyjątki oznaczają, że ochrona nie jest absolutna – istnieją jasno określone sytuacje kiedy możliwe jest rozwiązanie stosunku pracy nawet w okresie ochronnym[1][8][10].

Wiek emerytalny a okres ochronny

Wiek emerytalny w Polsce wynosi obecnie 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn[1][2][3][5][7]. Okres ochronny zawsze liczony jest na 4 lata przed osiągnięciem tego wieku i pozostaje niezmienny zarówno w 2024 jak i w 2025 roku[1][2][4].

Przykłady obliczania okresu ochronnego pokazują mechanizm: jeśli kobieta kończy 60 lat 10 lipca 2029 r., to ochrona zaczyna się 10 lipca 2025 r. Analogicznie dla mężczyzn ochrona startuje w 61. urodziny i trwa do końca 65. roku życia[1][3].

Obowiązuje zasada, iż ochrona przysługuje pod warunkiem, że pracownik nabędzie prawo do emerytury w dniu osiągnięcia wieku emerytalnego, a dla osób urodzonych po 1948 r. wymagana jest nawet minimalna długość okresów składkowych[4][6].

Czy przewidziano skrócenie lub zmiany w okresie ochronnym?

W kontekście zmian prawnych pojawiały się pytania o skrócenie okresu ochronnego – jednak w 2025 r. ochrona trwa nadal 4 lata, nie przewidziano wprowadzenia krótszego, dwuletniego okresu ochronnego[4][9][10].

Aktualne brzmienie przepisów i jednolita praktyka orzecznicza jednoznacznie to potwierdzają. Każda próba wypowiedzenia przez pracodawcę umowy o pracę pracownikowi objętemu okresem ochronnym (w przypadkach nieobjętych wyjątkami) narusza przepisy art. 39 Kodeksu pracy[1][4][9].

Podsumowanie najważniejszych informacji

Okres ochronny przed przejściem na emeryturę:

• Obowiązuje 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego – 56 do 60 lat (kobiety), 61 do 65 lat (mężczyźni)[1][2][3][4][5][7].
• Chroni wyłącznie pracowników na umowie o pracę[2][6][7].
• Warunkiem jest nabycie prawa do emerytury (nawet minimalny staż składkowy)[4][6].
• Ochrona nie jest absolutna – istnieją wyłączenia jak dyscyplinarka, likwidacja pracodawcy lub porozumienie stron[1][8][10].
• Zmiany dotyczące okresu ochronnego nie są przewidziane w najbliższych latach – nadal obowiązuje 4-letni okres ochronny[4][9][10].

Źródła:

• [1] https://www.totalmoney.pl/artykuly/okres-ochronny-przed-emerytura-zasady-wyjatki
• [2] https://symfonia.pl/blog/hr/zatrudnianie-hr/okres-ochronny-przed-emerytura-co-to-takiego/
• [3] https://interviewme.pl/blog/okres-ochronny-przed-emerytura
• [4] https://nofluffjobs.com/pl/log/hr-w-it/okres-ochronny-przed-emerytura/
• [5] https://bankomania.pkobp.pl/finanse/senior/senior-na-serio-ochrona-przed-emerytura/
• [6] https://biznes.interia.pl/emerytury/news-wiek-ochronny-dla-przyszlych-emerytow-nie-zwolnia-ani-ob,nId,22498576
• [7] https://zielonalinia.gov.pl/-/ochrona-przedemerytalna-pracownika
• [8] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-ochrona-przedemerytalna-a-rozwiazanie-umowy-o-prace
• [9] https://monikasmulewicz.pl/blog/ochrona-przedemerytalna-wazna-uchwala-sadu-najwyzszego-co-sie-zmienia/
• [10] https://kadry.infor.pl/wypowiedzenie/rozwiazanie-bez-wypowiedzenia/6691614,wiek-przedemerytalny-wcale-nie-chroni-przed-zwolnieniem-w-2025-r-pra.html