Czy urlop opiekuńczy jest płatny przez pierwsze pięć dni?

Czy urlop opiekuńczy jest płatny przez pierwsze pięć dni?
Nie, urlop opiekuńczy nie jest płatny – nawet przez pierwsze pięć dni pracownik nie otrzymuje za ten czas wynagrodzenia. Aktualne przepisy wyraźnie rozróżniają płatny i bezpłatny urlop związany z opieką nad członkami rodziny. Ten artykuł wyjaśnia szczegółowo, jak działa urlop opiekuńczy, komu przysługuje i na jakich warunkach można z niego skorzystać [1][2][3].

Wymiar urlopu opiekuńczego i kwestia wynagrodzenia

Urlop opiekuńczy przysługuje na mocy przepisów obowiązujących od 26 kwietnia 2023 roku. Każdemu pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę przysługuje 5 dni bezpłatnego urlopu opiekuńczego w roku kalendarzowym. Za cały ten okres nie przysługuje żadne wynagrodzenie, ani od pracodawcy, ani z żadnych innych źródeł ustawowych [1][2][3][4].

Czas ten jest wliczany do ogólnego stażu pracy, ale nie uprawnia do otrzymania świadczenia finansowego. Pracodawca nie ma obowiązku wypłacania wynagrodzenia za dni, kiedy pracownik przebywa na urlopie opiekuńczym [2][3]. W miesiącu korzystania z urlopu opiekuńczego wynagrodzenie zasadnicze jest pomniejszane proporcjonalnie o dni nieobecności [4].

Różnica między płatnym a bezpłatnym urlopem opiekuńczym

W polskim systemie prawnym istnieje wyraźny podział na urlopy płatne i bezpłatne, które służą do opieki nad bliskimi. Płatny urlop na opiekę nad dzieckiem przysługuje w wymiarze 2 dni lub 16 godzin wyłącznie rodzicom dzieci do 14. roku życia i jest odrębny od urlopu opiekuńczego [1][3]. Urlop opiekuńczy obejmuje natomiast 5 dni całkowicie bezpłatnych i może być wykorzystany także na opiekę nad rodzicami, małżonkiem, dziećmi oraz innymi osobami zamieszkującymi wspólne gospodarstwo domowe, pod warunkiem, że wymagają osobistej opieki [3].

Niewykorzystane dni urlopu opiekuńczego nie przechodzą na kolejne lata. Oznacza to, że jeśli pracownik nie skorzysta z przysługujących mu dni, traci do nich prawo wraz z końcem roku kalendarzowego [1][4][5].

Warunki i zasady przyznawania urlopu opiekuńczego

Urlop opiekuńczy przysługuje wyłącznie pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę – niezależnie od wymiaru etatu i stażu [1][4]. W roku kalendarzowym przyznawane jest równo 5 dni wolnego, bez podziału proporcjonalnego zależnego od przepracowanego czasu [4].

Wniosek o udzielenie urlopu należy złożyć co najmniej 1 dzień przed terminem rozpoczęcia opieki [5]. Urlop ten można wykorzystać jednorazowo lub podzielić na kilka części według własnych potrzeb [1].

Urlop opiekuńczy a ochrona pracownika i wpływ na staż pracy

Okres przebywania na urlopie opiekuńczym wlicza się do stażu pracy, mimo iż urlop jest bezpłatny [2][5]. Jednocześnie pracownik korzystający z urlopu opiekuńczego podlega ochronie prawnej i nie może być zwolniony przez pracodawcę z tego powodu [4].

Tym samym urlop opiekuńczy nie przerywa uprawnień wynikających z zatrudnienia, jednak skutkuje obniżeniem miesięcznego wynagrodzenia za konkretną liczbę dni nieobecności [4].

Zmiany w przepisach od 2023 roku i aktualny system urlopu opiekuńczego

Od 26 kwietnia 2023 roku obowiązują obecne uregulowania przewidujące 5 dni bezpłatnego urlopu opiekuńczego. Wcześniej prawo przewidywało tylko płatny urlop na opiekę nad dzieckiem w wymiarze 2 dni, lecz bez obecnych, precyzyjnych regulacji dotyczących innych członków rodziny [1][2].

Obecnie system jasno wyróżnia 2 dni (lub 16 godzin) płatnego urlopu na opiekę nad dzieckiem do lat 14 oraz 5 dni bezpłatnego urlopu opiekuńczego przysługującego na opiekę nad dziećmi, małżonkiem, rodzicami lub domownikami [1][3].

Najważniejsze fakty dotyczące urlopu opiekuńczego

Podsumowując najistotniejsze informacje:

• Urlop opiekuńczy przez pierwsze pięć dni w roku kalendarzowym nie jest płatny – nie przysługuje za niego wynagrodzenie [1][2][3][4]
• Wymiar to dokładnie 5 dni bezpłatnych rocznie i nie jest on zależny od stażu, wymiaru czasu pracy czy liczby miesięcy przepracowanych w danym roku [1][4]
• Niewykorzystane dni przepadają z końcem roku i nie ma możliwości ich przeniesienia [1][4][5]
• Urlop jest możliwy do wykorzystania jednorazowo lub w kilku częściach w roku kalendarzowym [1]
• Ochrona pracownika oraz wliczanie urlopu do stażu pracy są gwarantowane ustawowo [2][4][5]

Źródła:

• [1] https://symfonia.pl/blog/kadry-i-place/poradnik-kadrowej/5-dni-opieki-nad-dzieckiem-od-kiedy/
• [2] https://praca.asistwork.pl/blog/prawo-pracy/urlop-opiekunczy-kiedy-mozesz-go-wziac-i-czy-jest-platny
• [3] https://interviewme.pl/blog/urlop-opiekunczy
• [4] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-urlop-opiekunczy
• [5] https://kadry.infor.pl/urlopy/7035254,te-5-dni-urlopu-mozna-wykorzystac-tylko-do-konca-2025-r-nie-przechod.html
• [6] https://grantthornton.pl/publikacja/urlop-opiekunczy-komu-przysluguje-i-jak-o-niego-wnioskowac/