Czy zaburzenia osobowości można uznać za chorobę psychiczną?

Czy zaburzenia osobowości można uznać za chorobę psychiczną? To pytanie pojawia się często zarówno w praktyce klinicznej, jak i wśród osób zainteresowanych zdrowiem psychicznym. Zaburzenia osobowości są klasyfikowane jako zaburzenia psychiczne, jednak nie są jednoznacznie traktowane jak choroby psychiczne w klasycznym rozumieniu. Wynika to z ich specyficznej natury: trwałości oraz odmienności w zachowaniu i przeżywaniu względem norm społecznych. W dalszej części artykułu szczegółowo omówiono ich definicję, odrębności od chorób psychicznych oraz wpływ na funkcjonowanie człowieka.

Podstawowa definicja zaburzeń osobowości

Zaburzenia osobowości to utrwalone, głęboko zakorzenione wzorce myślenia, emocji i zachowań, które odbiegają od norm społecznych i kulturowych. Charakteryzują się nieelastycznością, długotrwałością oraz negatywnym wpływem na relacje interpersonalne i funkcjonowanie społeczne jednostki [1][3][5]. Ich objawy są stabilne i pojawiają się zazwyczaj w okresie późnego dzieciństwa lub w wieku młodzieńczym, utrzymując się przez całe dorosłe życie [1][3][5]. Kluczowymi elementami zaburzeń osobowości są trwałe trudności w radzeniu sobie z emocjami oraz problematyczne relacje międzyludzkie, co odróżnia je od innych zaburzeń psychicznych [1][3][5].

Klasyfikacja zaburzeń osobowości i ich miejsce w diagnostyce psychicznej

Zaburzenia osobowości są klasyfikowane jako zaburzenia psychiczne, zgodnie z międzynarodowymi systemami klasyfikacyjnymi DSM oraz ICD. Jednak terminologia odróżnia je od „chorób psychicznych” ze względu na brak typowych objawów psychotycznych takich jak halucynacje czy urojenia oraz ich utrwalony przebieg [1][2][4][6]. Zaburzenia osobowości traktuje się jako odrębną kategorię diagnostyczną, z uwagi na stabilność objawów i odmienny mechanizm powstawania [2][6]. W praktyce klinicznej ważne jest wyraźne rozróżnienie tych pojęć, gdyż ma ono implikacje dla sposobu leczenia i rokowania [4][6].

Główne cechy i mechanizmy powstawania zaburzeń osobowości

Podstawowym wyróżnikiem zaburzeń osobowości jest stałość i przewlekłość występowania nieadaptacyjnych wzorców przeżywania i zachowania. Obejmują one różne aspekty osobowości, w tym myślenie, emocje oraz sposoby reagowania na stres i relacje społeczne [1][3]. W odróżnieniu od innych zaburzeń psychicznych, objawy nie są przemijające, lecz utrzymują się latami, często przez całe życie [1][3]. Do etiologii zaburzeń osobowości zalicza się interakcje czynników genetycznych, środowiskowych i wychowawczych, które wspólnie kształtują utrwalone, nieprzystosowawcze wzorce zachowania [6].

Różnice między zaburzeniami osobowości a chorobami psychicznymi

Mimo przynależności do szerokiej kategorii zaburzeń psychicznych, zaburzenia osobowości nie są jednoznacznie traktowane jako choroby psychiczne w sensie klasycznym [2][6]. Choroby psychiczne, takie jak schizofrenia czy depresja, często charakteryzują się zmiennością objawów i wymagają leczenia farmakologicznego [2]. Objawy zaburzeń osobowości są natomiast przewlekłe i stabilne a ich diagnostyka uwzględnia szeroki kontekst społeczny i osobisty jednostki [1][3]. Kluczową różnicą jest również rodzaj leczenia – zaburzenia osobowości leczy się głównie psychoterapeutycznie [2].

Wpływ zaburzeń osobowości na życie osobiste i społeczne

Trwałe nieprzystosowawcze wzorce myślenia i zachowania, charakterystyczne dla zaburzeń osobowości, mają istotny wpływ na codzienne funkcjonowanie [1][3]. Osoby dotknięte tymi zaburzeniami doświadczają trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji interpersonalnych, co może prowadzić do poczucia osamotnienia i wykluczenia [1][5][8]. Zaburzenia te ograniczają także zdolność do adaptacyjnego radzenia sobie z emocjami, stresem i wyzwaniami życiowymi [1][3][8].

Podsumowanie i praktyczne znaczenie rozróżnienia

Odpowiadając na kluczowe pytanie: zaburzenia osobowości są zaburzeniami psychicznymi, lecz w ujęciu diagnostycznym i terapeutycznym nie są traktowane jako choroby psychiczne w sensie klasycznym ze względu na ich specyficzne cechy – trwałość, utrwalone wzorce, brak objawów psychotycznych oraz specyficzny sposób leczenia [1][2][4][6]. Rozróżnienie to ma istotne znaczenie dla doboru terapii oraz rozumienia problemów osób objętych tymi zaburzeniami. Zaburzenia osobowości uznaje się za poważny problem zdrowia psychicznego, wymagający specjalistycznej pomocy, głównie psychoterapeutycznej [2][3][5].

Źródła:

• [1] https://pl.wikipedia.org/wiki/Zaburzenie_osobowo%C5%9Bci
• [2] https://cogitoterapia.pl/czy-zaburzenie-osobowosci-to-choroba-psychiczna-zrozum-roznice-i-skutki
• [3] https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/zaburzenia_osobowosci/69913,zaburzenia-osobowosci
• [4] https://cbt.pl/baza-wiedzy/terapia-srodowiskowa/choroba-psychiczna-czy-zaburzenie-psychiczne/
• [5] https://pracowniakreska.com/na-czym-polegaja-zaburzenia-osobowosci-rodzaje-oraz-leczenie/
• [6] https://zwierciadlo.pl/psychologia/542032,1,zaburzenia-osobowosci-a-choroba-psychiczna-czesto-mylone-a-roznia-siefundamentalnie.read
• [8] https://psychomedic.online/zaburzenia-osobowosci-czym-sa-i-jak-je-zdiagnozowac/